Historia Szkoły

Historia Szkoły Podstawowej nr 1 w Marklowicach.

Początki szkolnictwa w Marklowicach

Pierwsza wzmianka o szkolnictwie w Marklowicach pojawia się w protokołach powizytacyjnych z lat 1652 i 1659. Dokumenty te wykazywały, że w Marklowicach istniało specjalnie wydzielone pole dzierżawione przez nauczyciela, które położone było przy polu proboszcza parafii[1].  Nauka w szkołach parafialnych nie była obowiązkowa, a program nauczania był bardzo skromny i obejmował podstawowe elementy czytania, pisania i rachowania. Pierwsza imienna wzmianka o rektorze Janie Chorusie 
w Marklowicach pojawiła się w protokole powizytacyjnym z 1687/88 roku. Wizytację przeprowadził archidiakon przy kolegiacie św. Krzyża w Opolu Marcin Bogumił Stephetius. Mimo dość skąpych informacji wiadomym jest, że w tym czasie językiem wykładowym był język polski, młodzież mówiła po polsku, nauczyciele byli narodowości polskiej. Budynki szkolne znajdowały się w bezpośrednim sąsiedztwie kościoła, utrzymanie i wyposażenie szkoły spoczywało na barkach mieszkańców. Jak wyglądała pierwsza szkoła w Marklowicach nie wiadomo, nie wiadomo również, gdzie się mieściła. 
W 1844 r. wybudowano w Marklowicach nową, murowaną, piętrową szkołę tzw. „Organistówkę”. Budynek istnieje do dnia dzisiejszego. Przez wiele lat mieściło się w nim przedszkole, obecnie jest to siedziba żłobka dziecięcego „Świat Malucha”.  W XIX wieku do "organistówki" uczęszczało około 200 dzieci zarówno z Marklowic Dolnych jak i Górnych. "Organistówka" nie pozwalała na naukę wszystkim dzieciom, była zbyt mała.
W latach 1903-1905 wybudowano nową szkołę i właśnie w tym momencie rozpoczyna się historia dzisiejszej Szkoły Podstawowej nr 1 im. Adama Mickiewicza. W budynku szkolnym mieściły się przestronne, duże sale lekcyjne oraz mieszkanie dla kierownika Kierownikiem szkoły w latach 1888 – 1919 był Józef Tobias. 

Historia szkoły w latach 1922 – 1939

        Lata 1919-1921 to okres walki Śląska o przynależność do Macierzy. Marklowiczanie czynnie włączyli się w tę walkę. Brali udział w powstaniach śląskich. 4 lipca 1922r. nastąpiło oficjalne przejęcie powiatu rybnickiego przez władze polskie. Szkoła stała się teraz szkołą polską, w której rozpoczęto reorganizację szkolnictwa. Większość dotychczasowych nauczycieli niemieckich opuściła ziemię wodzisławską, została jedynie garstka nauczycieli, którzy przyznali się do polskości. Braki kadry nauczycielskiej uzupełniano nauczycielami spoza regionu. 

        Na pieczęciach szkoła w Marklowicach funkcjonowała pod nazwą: Katolicka Szkoła Ludowa w Marklowicach Dolnych. Pierwszym polskim kierownikiem szkoły podstawowej po włączeniu Śląska do Polski został w 1922 roku Paweł Michalski. Funkcję kierownika szkoły łączył z pracą w Urzędzie Stanu Cywilnego, był również organistą. W trakcie swej kadencji na stanowisku kierownika szkoły Paweł Michalski dokonał rozbudowy budynku. Prace prowadzone były w latach 1926-1930. Po rozbudowie szkoła została przekształcona w 6-klasową szkołę powszechną.

Lata okupacji 1939 - 1945 

1 września 1939 roku rozpoczyna się II wojna światowa. Niemcy hitlerowskie zajęły Górny Śląsk. Władze okupanta starały się zatrzeć polski charakter Śląska i związać go z Rzeszą na stałe. Restrykcje i represje objęły także szkolnictwo. Do Marklowic przybyli niemieccy nauczyciele. W roku agresji Niemiec na Polskę kończy się pierwszy okres pracy Pawła Michalskiego. Bazując na tłumaczeniach świadectw z tamtych czasów, możemy przyjąć, że szkoła nosiła nazwę: Niemiecka Przejściowa Szkoła Powszechna Nr. I w Marklowicach. Niestety brak innych źródeł pisemnych z tego okresu zmusza do ograniczenia się do przekazów ustnych świadków z tamtych lat. W latach 1939 -1945 najpierw kierownikiem szkoły był Niemiec Gehring. Świadkowie tych czasów wymieniają jeszcze jednego kierownika szkoły o nieznanym nazwisku. W szkole pracowało także dwóch innych nauczycieli, jednym z nich była nauczycielka o nazwisku Peter(?) Wprowadzono zakaz mówienia po polsku. Edukacja ograniczała się do praktycznej nauki języka niemieckiego. Uczniowie posługiwali się tabliczkami i rysikami. Nauka odbywała się nieregularnie. Świadkowie zgodnie podkreślają surowość i srogość niemieckich nauczycieli. Opracowali oni cały system kar.  Młodzież nie dawała naginać się do nowego systemu hitlerowskiego. Nie chciała uczyć się języka niemieckiego, a stosunek do nauczycieli był wrogi, czasem lekceważący.

Dzieje szkoły po 1945 roku 

25 marca 1945 roku Marklowice zostały wyzwolone. Budynek szkolny w czasie wojny nie ucierpiał, więc zaraz po wyzwoleniu mogła rozpocząć się nauka. 17 kwietnia 1945 roku nominację na stanowisko kierownika szkoły ponownie otrzymał Paweł Michalski. Pierwsze posiedzenie Rady Pedagogicznej miało miejsce w kwietniu 1945 roku. Wzięli w nim udział Paweł Michalski, Władysław Kłosok, Elżbieta Zgorzyńska, Anzelm Gęsty oraz Aniela Tomasiak. Przez krótki czas nauczycielem był też Mateusz Brunon (przełom 1945/1946). W roku 1946 uczyli Bernard Zgorzyński, Jan Kareta, Dorota Kłosok- Kałdonek, Maria Rduch, a od stycznia 1947 r. dołączyła do tego grona Magdalena Michalska. Pierwsze świadectwa ukończenia nauki otrzymują dzieci z Marklowic z datą 15 lipca 1945 roku. Wówczas szkoła nosiła nazwę Publicznej Szkoły Powszechnej stopnia III nr 1 (świadectwo).

         W 1948 roku kierownikiem szkoły został Jan Kareta. Pierwsze protokolarze dostarczają nam informacji, które dotyczą organizacji szkoły w latach powojennych. Niewątpliwie kierownik szkoły wraz z gronem pedagogicznym borykał się z wieloma trudnościami, które rzutowały na proces kształcenia dzieci. Sygnalizowano problemy zakupu podręczników szkolnych, brakowało podstawowych pomocy szkolnych. Trudności te dotyczyły głównie braku map, wysięgników na mapy, szafek szkolnych a nawet ławek do klas. Wielką pomoc dla uczniów w latach powojennych okazało Gwarectwo Węglowe, które kupowało zeszyty i bloki rysunkowe. Nauczyciele sami wykonywali dzienniki lekcyjne.  Trudności w wyposażeniu placówki nie zostały przezwyciężone nawet do roku 1955. Nadal brakowało wielu pomocy naukowych w szkole: map, liczydeł, stojaków, lup czy mikroskopu. Wobec tego grono pedagogiczne zobligowane zostało do przygotowania części pomocy naukowych: tablic ortograficznych i historycznych. W pierwszych latach nauki klasy były bardzo liczne. Zgodnie z informacjami zawartymi w protokolarzu konferencji Rady Pedagogicznej z 15 marca 1946 r. szkoła liczyła 377 uczniów.

       W latach wojny wielu młodych ludzi nie zostało objętych nauczaniem. Protokolarze szkolne zwracają uwagę na analfabetyzm. Nie wiemy jak duży był odsetek analfabetów.  W latach powojennych   jednym z ważniejszych zadań szkoły była walka z tym zjawiskiem. Analfabeci mieli pobierać dodatkowe godziny lekcyjne (łącznie 12 godzin tygodniowo: 8 języka polskiego i 4 matematyki). Od pierwszych dni nauki zwracano również szczególną uwagę na propagowanie czytelnictwa wśród uczniów. W szkole działała biblioteka, którą opiekowała się Dorota Kłosokówna.

       W latach powojennych grono pedagogiczne czyniło zabiegi w celu ponownego urządzenia ogródka szkolnego oraz ogrodzenia terenu wokół szkoły. Dbano także o organizowanie wycieczek szkolnych. W pierwszych latach funkcjonowania szkoły odbyły się wycieczki na: Baranią Górę w 1949 roku i kolonie do Świeradowa w 1950 r. Samorząd uczniowski dbał również o organizację imprez szkolnych. W dokumentach z 1959 r. istnieją wzmianki o corocznej gwiazdce bożonarodzeniowej i kuligach. Pomimo trudnej pracy i tak wielkich potrzeb uczniowie i nauczyciele szkoły podstawowej nie zapominali o potrzebującej Warszawie. Tak jak cały kraj włączyli się w odbudowę stolicy, przekazując na tenże cel pewne kwoty pieniężne.

Od 1 września 1960 r. kierownikiem szkoły został mgr Bernard Zgorzyński. W pierwszym roku jego pracy nastąpiły zmiany w programach nauczania, klasy od I –IV realizowały plan klas 8-letnich.

           W latach 60 – tych nastąpiła jeszcze jedna istotna zmiana. Przekreśliła ona długotrwałą szkolną tradycję. Odrzucono dotychczasowego patrona szkoły Adama Mickiewicza, którego patronat poświadczają świadectwa szkolne z końca lat 50 – tych. Uchwała Gromadzkiej Rady Narodowej w Marklowicach z 29 stycznia 1962 roku nadała szkole imię Pawła Findera. Stał się on patronem na 38 kolejnych lat. W 1963 roku Stanisław Ośliźlok i Jerzy Kłosok założyli w szkole podstawowej Harcerską Drużynę Żeglarską. Młodzież szkolna zrzeszona była w 3 drużynach: starszoharcerskiej, młodszoharcerskiej, zuchowej. Wszystkie drużyny tworzyły jeden szczep Marklowice Dolne. Drużyna organizowała wycieczki piesze i rowerowe po okolicy. Zorganizowała także wystawy szkolne: numizmatyczną i historyczną. W późniejszym czasie drużyna utrzymywała kontakty z drużyną harcerską z Chałupek.  W czasie pełnienia funkcji kierownika szkoły mgr Bernard Zgorzyński zajął się budową ośrodka zdrowia oraz rozbudową remizy strażackiej w Marklowicach. W roku 1962 oddelegowany został przez władze oświatowe do inspektoratu w Wodzisławiu. Pracował tam od 16 kwietnia do 31 lipca 1962 r.  W tym czasie obowiązki kierownika szkoły pełniła Irena Kłosok. Po ponownym objęciu funkcji kierownika szkoły Bernard Zgorzyński przygotował szczegółowe plany rozbudowy szkoły oraz terenów przyszkolnych. Jego przedwczesna śmierć w 1969 roku spowodowała, że prace związane z rozbudową szkoły przejął mgr Stanisław Ośliźlok.

           Wiosną i latem 1970 roku z inicjatywy dyrektora szkoły Stanisława Ośliźloka, władz szkolnych i powiatowych rozpoczęto rozbudowę i modernizację szkoły. W programie rozbudowy uwzględniono: nadbudowę piętra budynku oraz części mieszkalnej przylegającej do budynku. Prace od 1 września 1970 r. kontynuował dyrektor Stanisław Magiera. Prace zostały zakończone w 1975 roku.

          Od 1 września 1970 roku funkcję dyrektora szkoły pełnił mgr Stanisław Magiera. Koordynował on dalsze prace rozbudowy szkoły.  W efekcie końcowym uzyskano 4 sale lekcyjne, pomieszczenie na kancelarię dyrektora szkoły oraz 3 mieszkania dla nauczycieli. Ponadto wygospodarowano pomieszczenia na ubikację wewnętrzną, kotłownię i skład opału. Jednocześnie doprowadzono do budynku wodę z sieci wodociągowej, wybudowano szambo oraz wykonano instalację centralnego ogrzewania. W programie przy wykonywaniu uwzględniono również podłogi parkietowe oraz remont i modernizację mieszkania woźnego. Po zakończeniu prac w budynku przystąpiono do budowy boiska sportowego, utwardzenia podwórka szkolnego i rozbudowy domu nauczyciela. Boisko sportowe wybudowano i utwardzono nawierzchnią asfaltową. Równolegle z rozbudową szkoły kontynuowano prace przy budowie domu nauczyciela o 3 mieszkania. Rozpoczęto budowę drugiego domu nauczyciela.

          W roku 1975 na mocy Ustawy o Reorganizacji Administracji następuje likwidacja gminy, a tym samym likwidacja zbiorczej szkoły gminnej. Dyrektor szkoły mgr Stanisław Magiera objął stanowisko Inspektora Oświaty i Wychowania w Jastrzębiu Zdroju, a dyrektorem szkoły w Marklowicach został mgr Jerzy Kłosok dotychczasowy wicedyrektor szkoły.

1 września 1975 r. dyrektorem szkoły został mgr Jerzy Kłosok. Funkcję dyrektora szkoły pełnił do 1988 roku. Okres 13 lat to czas rozwoju szkolnego sportu oraz   modernizacja i rozbudowa szkoły. Po reformie administracyjnej w 1975 r. Marklowice zostały wcielone do Wodzisławia Śląskiego, a szkoła zmieniła nazwę na Szkoła Podstawowa nr 27 w Wodzisławiu Śl. Szkoły w Marklowicach Górnych i na Chałupkach pozostają nadal filiami SP 27. W 1977 roku szkoła na Chałupkach została filią Szkoły Podstawowej nr 20 w Wodzisławiu Śl.  Od 1988 r.  szkoła w Marklowicach Górnych stała się samodzielną placówką oświatową.

Szczególnym osiągnięciem Jerzego Kłosoka była budowa od podstaw przy pomocy rodziców i harcerzy Stanicy Wodnej w Bukowie. Działo się to w latach 1973 – 1986. Stanica Wodna posiadała hangary na sprzęt wodny, warsztat i zaplecze bosmańskie, kampingi na 28 stałych miejsc noclegowych, kuchnię, świetlicę – stołówkę, zmywalnię naczyń, łaźnię i sanitariaty. Zagospodarowany teren miał 63 miejsca noclegowe w 9 namiotach 7-osobowych z pełnym wyposażeniem, nabrzeże portowe z pomostem i kąpieliskiem oraz boiska sportowe. Drużyna posiadała 9 żaglówek i 14 łodzi wiosłowych.

W 1988 r. dyrektorem szkoły została mgr Teresa Chrószcz i pełniła tę funkcję przez kolejne cztery lata. W tym okresie na bardzo wysokim poziomie stała turystyka. Młodzież zrzeszona w SKKT uczestniczyła w zlotach i rajdach zdobywając między innymi szczyty Beskidów. Organizowano wiele atrakcyjnych wycieczek, w których młodzież chętnie uczestniczyła.        Na terenie szkoły bardzo prężnie działała sekcja narciarstwa biegowego. Zawodnicy niemal rokrocznie zdobywali mistrzostwo województwa, odnotowano też niemało sukcesów o zasięgu krajowym.

Od 1992 r. funkcję dyrektora szkoły pełniła mgr Jolanta Tomaszewska. Szkoła w tym czasie zatrudniała 28 nauczycieli, była organizatorem wielu imprez sportowych i konkursów: wojewódzkich biegów przełajowych, rejonowych zawodów gier i zabaw ruchowych, biegu ulicznego o Puchar Wójta Gminy Marklowice, biegu narciarskiego o puchar Przewodniczącego Rady Gminy Marklowice, konkursu „Piękno Ziemi Wodzisławskiej”, który odbywał się pod patronatem Towarzystwa Miłośników Ziemi Wodzisławskiej. W szkole odbywało się wiele imprez szkolnych i środowiskowych.

Szkoła zmieniła także swe zewnętrzne oblicze. W 1995 r. Marklowice ponownie zostały samodzielną gminą, szkoła nosiła wtedy nazwę: Szkoła Podstawowa nr 1 im. Pawła Findera w Marklowicach. W tym samym roku Urząd Gminy Marklowice rozpoczął budowę sali sportowej przy budynku szkoły. Budowa trwała do roku 1996. W 1994 roku przeprowadzono remont Domu Nauczyciela w ramach szkód górniczych. Odnowiono elewację budynku szkoły oraz dokonano naprawy ogrodzenia boiska dolnego.  Zadbano także o sale lekcyjne. Przeniesiono pokój nauczycielski, gabinet dyrektora szkoły i kancelarię.

W 1998 roku Ministerstwo Edukacji Narodowej opracowało reformę szkolnictwa.  Zakładała ona wprowadzenie nowych podstaw programowych oraz zmiany w organizacji i metodach kształcenia, stworzenia niezależnego od szkoły systemu i zasad oceniania i egzaminowania. Nowa reforma łączyła się z określeniem wymogów klasyfikacyjnych dla nauczycieli oraz awansu. Miała zwiększyć autonomię szkoły, promować jakość pracy nauczycieli oraz związać szkołę z rodziną i społecznością lokalną. Zgodnie z założeniami reformy od 1.09.1999 r. wprowadzono 6-letnią szkołę podstawową (po zakończeniu I etapu edukacji odbywał się egzamin kompetencyjny), 3-letnie gimnazjum dla klas 7-9 (po zakończeniu tego etapu odbywał się egzamin gimnazjalny).

           W 1999 r. dyrektorem szkoły została mgr Bożena Zawiasa. Był to okres wdrażania reformy oświaty. Uchwałą Nr XIV/14/99 Zarządu Gminy Marklowice z dnia 12.04.1999 r. powołano do życia na terenie gminy nową placówkę oświatową – Gimnazjum w Marklowicach. Funkcję dyrektora szkoły powierzono mgr Jolancie Tomaszewskiej – dotychczasowemu dyrektorowi szkoły podstawowej, która z ogromnym zaangażowaniem od podstaw rozpoczęła tworzenie nowej szkoły.

W tym czasie Szkoła Podstawowa rozpoczęła intensywne prace nad szkolnym ceremoniałem. Od 08 lutego 2000 r. Szkoła Podstawowa nr 1 w Marklowicach nosi imię Adama Mickiewicza (na mocy uchwały Rady Gminy Marklowice z dnia 7.09.1999 r. oraz aktu nadania Szkole Podstawowej imienia Adama Mickiewicza podpisanego przez wójta gminy Tadeusza Chrószcza). Społeczność szkolna po wielu latach uczyniła ponownie swym patronem wybitnego poetę – wieszcza, ożywiając w ten sposób bogatą i długą tradycję. W łączniku szkoły wmurowano i poświęcono tablicę pamiątkową oraz zorganizowano okolicznościową wystawę nt. historii szkoły.

W 2004 r. dyrektorem szkoły został mgr inż. Bogdan Szczotok, który pełnił tę funkcję do 2019 r. W czasie kolejnych kadencji z inicjatywy dyrektora odnowiono sale lekcyjne, położono płytki na korytarzu szkolnym. Dokonano także wymiany opraw oświetleniowych w większości sal lekcyjnych. Powstała pracownia języków obcych. Szkoła uzyskała stały dostęp do Internetu, utworzono wewnętrzną sieć komputerową i telefoniczną.

Kolejna zmiana nastąpiła 1 września 2017 r. W wyniku wprowadzonej reformy oświaty oddziały gimnazjalne zostały włączone do Szkoły Podstawowej nr 1 w Marklowicach; szkoła podstawowa na powrót stała się 8-klasowa. Wszyscy nauczyciele i pracownicy obsługi Gimnazjum w Marklowicach na mocy prawa oświatowego stali się pracownikami szkoły podstawowej. Od tego momentu szkoła w Marklowicach zaczęła funkcjonować w dwóch sąsiadujących ze sobą budynkach. Reforma oświaty spowodowała, że w 2019 r. szkołę ukończyły podwójne roczniki: ostatnia trzecia klasa gimnazjum oraz ósma klasa szkoły podstawowej.

  W 2019 roku dyrektorem szkoły została mgr Halina Winkler. Pełnienie tej funkcji rozpoczęła od poszerzenia oferty edukacyjnej i zmiany nazwy szkoły na mocy uchwały Rady Gminy Marklowice nr X/55/19 z dnia 13 czerwca 2019 r. Od 1 września 2019 r. nazwa szkoły brzmi: Szkoła Podstawowa nr 1 z Oddziałami Dwujęzycznymi i Integracyjnymi im. A. Mickiewicza w Marklowicach. W szkole zaczęły funkcjonować oddziały dwujęzyczne/bilingwalne z językiem angielskim. Klasy te mogły powstawać na poziomie klas siódmych, w których kształcenie dwujęzyczne odbywało się na historii, wiedzy o społeczeństwie i edukacji dla bezpieczeństwa. Obok nich, w celu zapewnienia kompleksowego wsparcia dla uczniów z orzeczeniami o kształceniu specjalnym, utworzone zostały klasy integracyjne. 

KIEROWNICY, DYREKTORZY
SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 1 W MARKLOWICACH

Józef Tobias: 1888 – 1919;
Pohl: 1919 – 1922; 
Paweł Michalski: 1922 – 1939, 1945 – 1948;
Jan Kareta: 1948 – 1959;
Irena Kłosok 1959 – 1960, (kwiecień-lipiec) 1962;
Bernard Zgorzyński: 1960 – kwiecień 1962, lipiec 1962 – 1969;
Stanisław Ośliźlok: 1969 – 1970;
Stanisław Magiera: 1970 – 1975;
Jerzy Kłosok: 1975 – 1988;
Teresa Chrószcz: 1988 – 1992;
Jolanta Tomaszewska: 1992 – 1999;
Bożena Zawiasa: 1999 – 2004;
Bogdan Szczotok: 2004 – 2019;
Halina Winkler: 2019 do nadal.